از عظمت امپراتورى بريتانيا درآمدند ؛ و اينكه در اين ميان ، ايران چگونه توانست عليرغم تمايل ابرقدرتهاى زمان نه تنها آن قسمت از بلوچستان را كه در اختيار خود داشت حفظ كند ، بلكه قسمتهاى وسيع ديگرى از آن منطقه را به خاك خود منضم سازد . از اينرو و در تلاش براى دست يافتن به اين منظور نگارنده از بابت اطالهء كلام اميد عفو دارد . ( 278 ) - افغانستان در مسير تاريخ ، ص 601 ، تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس ، ج 3 ، ص 1073 . ( 279 ) - همان ، صص 611 - 610 ؛ تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس ، ج 3 ، صص 1148 - 1147 . ( 280 ) - تاريخ منتظم ناصرى ، ج 3 ، ص 1759 . ( 281 ) - همان ، ج 3 ، ص 1759 . ( 282 ) - وقايع اتفاقيه ، مجموعه گزارشهاى خفيه‌نويسان انگليس به كوشش سعيدى سيرجانى ، انتشارات نوين ، تهران ، 1362 ، وقايع شوال 1296 تا سال 1297 ، صص 114 به بعد . ( 283 ) - مرتضى قلى خان وكيل الملك ثانى داماد فيروز ميرزا فرمانفرما ، يعنى شوهر خانم نجم السلطنه دختر فيروز ميرزا از هما خانم دختر عموى فيروز ميرزا يعنى دختر بهاء الدوله بود . مرتضى قلى خان وكيل الملك پس از عزل از حكومت كرمان و احضار شدن به تهران در 1294 پس از دو سال در 1296 در تهران درگذشت . خانم نجم السلطنه پس از مرگ وكيل الملك به عقد ازدواج ميرزا هدايت اللّه وزير دفتر درآمد كه حاصل اين ازدواج مرحوم دكتر محمد مصدق بود . ( 284 ) - فيروز ميرزا فرمانفرما در 55 - 1254 به هنگام اولين شورش آقا خان محلاتى در كرمان در جريان محاصرهء هرات توسط محمد شاه براى سركوب آقا خان مأمور حكومت كرمان شد و آقا خان را كه در ارگ بم پناه گرفته بود وادار به تسليم ساخت . اشارهء شاهزاده در اينجا به همان هنگام است . ( 285 ) - سفرنامهء كرمان و بلوچستان فيروز ميرزا فرمانفرما به كوشش منصورهء اتحاديه ( نظام ما فى ) انتشارات بابك ، تهران ، 1360 ، صص 8 - 6 . ابراهيم خان سعد الدوله علاوه بر حكومت بلوچستان ، حكومت بم و نرماشير ، تا راين و تهرود را نيز بر عهده داشت و در هريك از محال تحت حكومت خود نايب الحكومه‌اى از جانب او عهده‌دار امور حكومتى بود ، منجمله ابراهيم خان برادر زين العابدين خان ، اسعد الدولهء بعدى كه نايب الحكومهء بمپور بود و عباس خان نايب الحكومهء بم . عباس خان خواهرزادهء ابراهيم خان سعد الدوله پسر غلامحسين بهزادى و نيز داماد سعد الدوله يعنى شوهر بىبى فاطمه دختر ارشد ابراهيم خان از زن كرمانى او بود . بىبى فاطمه پس از مرگ عباس خان به عقد ازدواج زين العابدين خان اسعد الدوله درآمد . ( 286 ) - منظور قريهء برج محمد خان ، در سر راه بم به ايرانشهر فعلى ، منزل ماقبل ريگان بنابر قاعدهء طى طريق در آن زمان است ؛ اين قريه بعد از آن‌كه به ملكيت حاج على خان اكرم السلطنه ، پسر ارشد ابراهيم خان ميرپنج برادر زين العابدين خان اسعد الدوله درآمد ( با ابراهيم خان سعد الدوله اشتباه نشود ) به « برج اكرم » مشهور شد و هنوز به اين نام و يا به نام « برج بهزادى » به خاطر نام فاميل محمد على خان بهزادى پسر اكرم السلطنه و وارث مالكيت برج اكرم خوانده مىشود ، تا با قريهء « برج معاذ » در همان نزديكى اشتباه نشود . ( 287 ) - بايد جيرفتى باشد . ( 288 ) - سفرنامهء كرمان و بلوچستان فيروز ميرزا فرمانفرما ، صص 11 - 10 . ( 289 ) - همان ، ص 13 . ( 290 ) - همان ، ص 16 . ( 291 ) - منظور ميرزا يوسف مستوفى الممالك است كه در آن هنگام همراه با ميرزا حسين خان سپهسالار و كامران ميرزا نايب السلطنه مسئول ادارهء امور مملكت بود و امور مربوط به كرمان و بلوچستان جزو وظايف ارجاع شده به مستوفى الممالك بود . ( 292 ) - سفرنامهء كرمان و بلوچستان فيروز ميرزا فرمانفرما ، ص 23 . ( 293 ) - پنگ قريه‌اى است ، اينك در حد فاصل استان سيستان و بلوچستان و استان كرمان از توابع سيستان و